Pasen in Lucas

Het Paasevangelie wordt dit jaar gelezen uit Lucas. Het Oecumenisch leesrooster, dat wij jarenlang gevolgd hebben, biedt alleen de lezing uit Johannes aan maar sinds we het kindernevendienstrooster van het Nederlands Bijbelgenootschap volgen hebben we andere lezingen.

Nu valt in alle evangeliën wel iets te lezen over de moeite die de mensen hebben met de opstanding van Jezus. Dat je daar je vraagtekens bij hebt is niet alleen iets van onze tijd, al wordt dat soms wel gedacht. Misschien is het wel iets van onze tijd om wat meer aandacht te hebben voor de vraagtekens. Wie zelf helemaal uitgaat van de werkelijkheid van het Paasevangelie kan geneigd zijn om over de twijfels en aarzelingen van de leerlingen heen te lezen. Zo van: wij weten wel beter, wat suf dat ze niet meteen snappen wat er gebeurd is.

Dat zou om twee redenen jammer zijn. De eerste reden is dat er vandaag de dag nogal wat mensen zijn die moeite hebben met het geloven in opstanding uit de dood. Misschien geloof je wel in leven na de dood - daar kan onverwacht de meest verstokte atheïst zelfs nog mee uit de hoek komen ('dan ben ik weer bij mijn lieve man'). Maar geloven dat een dood mens weer levend kan worden, daar kunnen veel mensen zich niets bij voorstellen. En dan helpt het om te zien dat je in goed gezelschap bent. Je bent de eerste niet die er niets van gelooft, en je zult de laatste niet zijn. De leerlingen van Jezus (de mannen, wel te verstaan) vinden dat de vrouwen die met het verhaal komen aanzetten maar onzin kletsen. De vrouwen hadden er zelf trouwens ook moeite mee. Ze hadden de verschijning van 'mannen in stralende gewaden' nodig om zich te herinneren dat Jezus al zoiets gezegd had. Als direct na dit verhaal Kleopas en nog een leerling op weg gaan naar Emmaüs hebben zij het er alleen maar over dat het verhaal van Jezus afgelopen is. Zoveel verwachtingen, maar nee, het is voorbij.

Met deze aarzelingen voegt Lucas zich bij de twijfels die we in het Johannes-evangelie horen: bij Maria, bij de leerlingen, bij de 'ongelovige' Thomas. Zelfs in het Matteüs-evangelie is nog sprake van twijfel wanneer anderen zich aan Jezus voeten neerwerpen om hem te aanbidden. Kortom, wie nu twijfels kent is niet de eerste en niet de laatste. Je mag je twijfel overwinnen, want dit is het evangelie dat we op Pasen mogen horen: de Heer is waarlijk opgestaan! Maar wie twijfelt wordt door het evangelie niet afgeschreven. Iedereen krijgt de tijd die nodig is om voorbij de twijfel te komen.

De tweede reden dat het jammer zou zijn om over de aarzelingen heen te lezen is dat het ook wel ergens over gaat. De dood overwonnen zeg je? Dat is nog wel even iets anders dan, laten we zeggen, dat de Breede Vliet wordt gesloopt. Dat is ook wel indrukwekkend en ingrijpend, maar ja, dat zien we met eigen ogen gebeuren en zoiets kan nu eenmaal gewoon. Maar de dood overwonnen - dat is geen dagelijkse kwestie.

Daar raken we aan een geheim. We mogen er volop in geloven en op vertrouwen, maar tegelijk is en blijft het volkomen ongrijpbaar. Wie eenmaal dood is, komt niet meer tot leven. De dood breekt dreigend in als de vijand van het leven die hij nog altijd is. Zelfs als de dood komt als verlossing aan het eind van een lijdensweg betekent het wel dat je lieve mensen zomaar kwijt bent en nooit meer zult zien. Niet voor niets spreekt het Luthers Avondgebed (lied 202) van de strenge, bittere dood. Nogmaals: we mogen volop geloven in de boodschap en de werkelijkheid van Pasen. Maar daarmee spreekt Pasen nog niet vanzelf. Het is geen kleinigheidje, ook niet na twintig eeuwen christendom. Het is een cadeau, maar wel een kostbaar geschenk dat het verdient om zorgvuldig bekeken en ontvangen te worden.

Daar hoort bij dat je de eigen twijfels en aarzelingen serieus neemt. Als je dat niet doet kunnen deze op onverwachte en zelfs ongewenste momenten plotseling in de weg staan.
Thomas sprak zijn twijfels eerlijk uit. Kleopas en zijn reisgenoot onderweg naar Emmaüs namen hun verdriet serieus. Ze werden gezegend met ogen die werden geopend. Want hoe onmogelijk ook, toch is het werkelijkheid: de dood is overwonnen.
Zo mogen we verder gaan op weg naar Pasen en elkaar begroeten met die woorden: de Heer is waarlijk opgestaan!

Ds. Robert Wilschut