Cijfers

Cijfers kunnen goed gebruikt worden om dingen duidelijk te maken. Twee is meer dan één en wie telt van "één twee drie duizend" laat zien dat-ie nog niet zo heel veel benul van hoeveelheden heeft.

Dankzij cijfers is heel nauwkeurige wiskunde mogelijk en dat maakt weer dat je in scheikunde en natuurkunde dingen kunt uitrekenen. De formules waarmee je kunt uitrekenen hoe lang het duurt voor een steen op de grond valt en met welke snelheid dat gebeurt kan ik waarschijnlijk slapend nog wel uitleggen (jong geleerd, oud gedaan) al verslaan natuur- en wiskundigen die daarvan hun vak gemaakt hebben mij natuurlijk met een factor duizend als het op rekenen aankomt.
Dat geeft niet, daar heb ik dan weer een computer voor, maar ook deze zou niet bestaan zonder allerhande getallen en berekeningen en bovendien heb ik mijn eigen vakkennis dan weer, waar van zij meestal niet zoveel afweten. Al bestaan er ook lieden die in bijna alles uitblinken; nou ja, zij wel en ik niet moet ik maar bedenken.

Cijfers kunnen echter ook prima gebruikt worden om dingen te verhullen. Voor mijn laatste verjaardag kreeg ik een boekje dat daarvan veel laat zien. De titel van dit boek van Sanne Blauw luidt 'Het best verkochte boek ooit (met deze titel)' en je snapt meteen dat die titel je al op het verkeerde been zet. Uiteraard wordt daarin verwezen naar een boek uit de jaren vijftig van de vorige eeuw met als titel 'how to lie with statistics' (liegen met statistiek), maar het laat ook zien dat de mogelijkheden om te sjoemelen met de uitkomsten van becijferingen met onze technieken alleen maar toenemen.

Eigenlijk wel een beangstigend boek, als je er goed bij stilstaat. Een voorbeeld?
'Is de kerk bij jullie ook zo leeg'? werd me laatst gevraagd. Nou nee, kon ik antwoorden. We hebben achterin nog een paar lege stoelen, maar doorgaans een goed gevulde kerk. Loog ik? Nee, allerminst. En toch vertelde ik de waarheid niet. De waarheid is dat we tot drie jaar geleden altijd nog twee diensten tegelijk hadden in twee gebouwen en dat die volle kerk het gevolg is van de verkoop van één van onze twee kerken.

In het Lucasevangelie spelen cijfers ook een rol in de voorbereiding van het kerstverhaal. Het was in de tijd van keizer Augustus, want die kondigt de opdracht af om een volkstelling te houden. Het was in de tijd dat Quirinius de provincie Syrië bestuurde; de tijd wordt nog iets nader bepaald, dus de kenner weet over welke periode het gaat. Het verhaal dat nu komt is niet verzonnen en het staat niet los van de aardse werkelijkheid. Ook al zijn er geen fotocamera's of televisiebeelden om een en ander te bewijzen, het staat in de menselijke geschiedenis, daarvan maakt het deel uit en als je het wilt uitzoeken heb je hier de gegevens.

Terzijde: het gaat over een volkstelling. Keizer Augustus wilde maar al te graag weten hoeveel mensen er in zijn rijk woonden. Niet met de natte vinger, maar met een volkstelling wilde hij bepalen hoeveel belasting hij zou moeten heffen om geen tekort op de rijksbegroting te krijgen. Deze volkstelling bracht hele volksverhuizingen teweeg, want iedereen moest worden geteld in de plaats waar zijn familie vandaan kwam. En al die volksverhuizingen vormen weer het decor van de geboorte van Jezus. Hoe had anders dit gezin uit Nazaret in Betlehem terecht moeten komen, hoe had anders de profetie over dit stadje moeten uitkomen?

Zo vlecht Gods geschiedenis zich door de menselijke geschiedenis heen. Hoewel het eigenlijk niet mogelijk is kan zo, vanuit onze werkelijkheid, de werkelijkheid van God worden nagerekend. Dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Lang niet altijd kunnen wij die werkelijkheid van God zo plaatsen in de onze. Bewijzen van Gods aanwezigheid in je leven kun je zelden overleggen.

Het bijbelverhaal ,waar we in de Adventstijd naar toeleven kan in de werkelijkheid worden geplaatst. Het zijn betrouwbare cijfers, ook als ze maar een klein rolletje spelen. Gelukkig maar. Want zo wordt dit een verhaal dat in ons leven nagerekend kan worden. Dat schuift niemand zomaar aan de kant.

Ds. Robert Wilschut.